Zaqatala Tarix-Mədəniyyət Qoruğu
Ünvan: AZ6212, Zaqatala şəhəri, Qala düzü, Sülh küçəsi 12
Ümumi sahə: 11,5 ha
İstifadə forması: Nümayiş obyekti

Qoruq Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 24 yanvar 1984-cü il tarixli 22 saylı Qərarına əsasən yaradılmışdır.

Zaqatala qoruğu Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub yamaclarında, Qanıx-Əyriçay vadisində yerləşir. Zaqatala qalası XIX əsrin əvvəllərində rus qoşunlarının komandanı feldmarşal Paskeviçin əmri ilə tikilmişdir. Qala strateji məqsədlə inşa edilmiş, bölgədə hərbi nəzarət və müdafiə məntəqəsi kimi istifadə olunmuşdur.

Üçbucaq formalı qala şərq və qərb tərəfdən sıldırım qayalarla əhatə olunub, şimal hissəsi isə yer səviyyəsindədir. Müdafiə məqsədilə qala ətrafında eni 10 metr, dərinliyi 5 metr olan xəndək qazılmışdır. Qalanın divarlarının uzunluğu 3000 metr, hündürlüyü 3-5 metrdir və 3 əsas giriş qapısı mövcuddur. Ərazidə dövlət qeydiyyatına alınmış 12 yerli əhəmiyyətli abidə yerləşir.

Tarix boyu qala bir neçə dəfə mühasirəyə alınsa da, ələ keçirilə bilməmişdir. 1830-cu il Zaqatala üsyanı zamanı Dağıstan imamı Həmzət bəyin hücumu və sonrakı hərbi toqquşmalar qala tarixində mühüm yer tutur.

Hazırda qala ərazisində Zaqatala Dövlət Rəsm Qalereyası fəaliyyət göstərir. Burada “Yenilməz batalyon” və “Cavad xan” filmlərinin çəkilişləri aparılmışdır.