"Ər və arvad"
Yaş həddi: 6+
Müəllif: Üzeyir Hacıbəyli
Janr: İki hissəli musiqili komediya
Tamaşanın müddəti: I hissə - 65 dəqiqə
II hissə - 35 dəqiqə
Quruluşçu rejissor: Yusif Əkbərov
Quruluşçu dirijor: Nazim Hacıəlibəyov (əməkdar incəsənət xadimi)
Quruluşçu rəssam: Eldar Qurbanov (əməkdar rəssam)
Quruluşçu baletmeyster: Zakir Ağayev (əməkdar artist),Yelena Ağayeva
Xormeyster: Vagif Məstanov (əməkdar artist)
Konsertmeyster: Fidan Babayeva
Baş dirijor: Fəxrəddin Atayev (əməkdar incəsənət xadimi)
Leyli və Məcnun” operası ilə müsəlman Şərqində professional opera janrının əsasını qoyan dahi Azərbaycan bəstəkarı Üzeyir bəy Hacıbəyli, həm də musiqi və teatr tariximizdə hadisə sayılan operetta, musiqili komediya yaradan nadir istedad sahibi idi. Onun ilk tamaşası 1910-cu ildə Bakıda oynanılan “Ər və arvad” əsəri zamanın fövqündə dayandığından bütün dövrlər üçün aktual sayılmaqda, dönə-dönə səhnələşdirilməkdədir. 107 il əvvəl - hələ Azərbaycan qadınlarına səhnəyə çıxmağa icazə verilməyəndə milli teatrın yaradıcıları kimi sonralar şöhrət zirvəsinə qalxan fədailər - Hüseynqulu Sarabski (Mərcan bəy), Əhməd Ağdamski (Minnət xanım) və onların məsləkdaşları bu operettada yaşadıqları cəmiyyətin eybəcərliklərini tənqid və islah etməyə çalışmışlar. Eyni zamanda, əsərin libretto müəllifi olan Üzeyir bəy Hacıbəyli bu operettada ziyalıları, xalqının gələcəyini düşünən maarifpərvər insanları cəhalətlə mübarizəyə ruhlandırmışdı. XX əsrin əvvəllərində müsəlman dünyasında kişilərin ailə başçısı kimi hər cür hüquqlara malik olduğunu, hərəkət və davranışlarındakı sərbəstliyi və üstünlüyü ön plana çəkən Üzeyir bəy həm musiqinin, həm də sözün qüdrəti ilə nadanlıq və cahillikdən irəli gələn özbaşınalığın qadınlara vurduğu mənəvi zərbəni qabartmağa, ailədə hüquq və azadlığa malik olmayan, ərinin kölgəsi kimi yaşamağa məcbur edilən feodal qanunlarına etirazını bildirmək niyyətində idi. O, Mərcanın və onun kimi məsuliyyətsiz kişilərin ləyaqətsizliyini və cəmiyyət üçün artıq məqbul sayılmayan əməllərini gülə-gülə islah etməyə, Minnət xanım kimi ağıllı və təmkinli xanımların məntiqi davranışlarının, uzaqgörənliyinin isə qələbə ilə başa çatdığını vurğulamağa çalışırdı. Ərinin xəyanətindən xəbərdar olan xanım onu elə gülünc və çıxılmaz vəziyyətə qoyur ki, bu da dünyada baş verən müsbət dəyişikliklərdən xəbərdar olan bəstəkarın böyük uğuru və öz xalqı qarşısında övladlıq borcu, milli mədəniyyətin inkişafı yolunda bu gün də minnətdarlıq hissi ilə xatırlanan əvəzsiz bir xidmətidir.
Əsər ölkəmizin müxtəlif teatrlarında dəfələrlə tamaşaya qoyulmuş, milyonlarla seyirçinin rəğbətini qazanmış və bu gün də Üzeyir bəyin təkrarsız musiqi incisi kimi öz səhnə ömrünü yaşamaqdadır.
